Yangın tesisatı: yönetmelik değil, can güvenliği meselesi

Yangın projesi sonradan eklenmez

Yangın güvenliği, mimari kararların içine gömülü bir konudur. Kaçış mesafeleri, yangın kompartımanları, merdiven basınçlandırma ve duman tahliyesi; kat planı kurulurken düşünülmezse sonradan çözmek çok pahalıya mal olur. Bazı durumlarda taşıyıcı sisteme kadar geri dönmek gerekir.

Bu yüzden yangın tesisatını mimari ve statikle aynı masada ilerletiyoruz. Pompa dairesi ve su deposu için yer, sprinkler hattı için asma tavan boşluğu, duman tahliyesi için çatı açıklıkları daha ilk aşamada plana işleniyor.

Tehlike sınıfı: bütün hesabın çıkış noktası

Sprinkler tasarımında ilk adım tehlike sınıfının belirlenmesidir. Depolanan malzemenin cinsi, istifleme yüksekliği, raf sistemi ve üretim türü bu sınıfı belirler. Plastik ürün deposu ile metal parça deposu aynı sınıfta değildir; ikisi için gereken su yoğunluğu ve deposu hacmi ciddi biçimde farklıdır.

Tehlike sınıfı düşük belirlenirse sistem yangında yetersiz kalır; yüksek belirlenirse gereksiz yatırım yapılır. Gebze ve Dilovası'ndaki depo ve üretim tesislerinde bu tespit özellikle kritik, çünkü tesis içeriği zaman içinde değişebiliyor. Sınıflandırmayı işletmenin gerçek kullanımına göre yapıyoruz.

Sprinkler sistemi ve hidrolik hesap

Sprinkler yerleşimi, tehlike sınıfına göre belirlenen koruma alanı ve maksimum mesafe kuralları içinde yapılır. Ardından hidrolik hesapla en elverişsiz noktadaki sprinklerin gerekli debi ve basıncı sağlayıp sağlamadığı kontrol edilir; boru çapları bu hesaba göre belirlenir.

Raflı depolarda tavan sprinkleri tek başına yeterli olmayabilir; raf arası sprinkler gerekebilir. Yüksek istiflemede ESFR tipi sprinkler alternatifi değerlendirilir. Bu kararlar hem yatırım maliyetini hem depo yerleşim düzenini etkilediği için işletmeyle birlikte veriliyor.

Pompa dairesi ve yangın su deposu

Yangın pompa grubu yedekleme mantığıyla kurulur: elektrikli ana pompa, dizel yedek pompa ve sistem basıncını koruyan jokey pompa. Pompa seçiminde debi-basma yüksekliği eğrisi, hidrolik hesapla belirlenen çalışma noktasını kapsamalıdır.

Su deposu hacmi, tehlike sınıfına ve sistemin gerekli çalışma süresine göre hesaplanır. Deponun kotu, emiş şartları (tercihen pompaya su basacak şekilde) ve pompa dairesinin konumu projede baştan çözülmezse sahada ciddi sorun çıkar. Emişte negatif yükseklik zorunluysa ek önlemler gerekir.

Yangın dolabı, hidrant ve söndürücüler

Yangın dolapları, her noktaya hortumla ulaşılabilecek şekilde ve yönetmelikte tanımlı mesafe kurallarına göre yerleştirilir. Dolap içi ekipman, hortum tipi ve lans seçimi de projede tanımlanır. Kaçış yolları üzerinde konumlandırılmaları önemlidir.

Bina dışında hidrant sistemi, itfaiye aracının bağlanacağı noktalar ve itfaiye su alma ağızları planlanır. Ayrıca elektrik panosu, sunucu odası ve boyahane gibi özel mahaller için gazlı söndürme ya da köpüklü sistem gibi alternatifler değerlendirilir; suyla söndürmenin zarar vereceği yerlerde bu şart olur.

Duman tahliyesi ve basınçlandırma

Yangında can kaybının başlıca sebebi duman. Bu yüzden söndürme kadar tahliye de projelendirilir. Büyük hacimli depo ve üretim yapılarında çatıda duman tahliye kapakları ve taze hava girişleri hesaplanır; duman tabakasının kaçış yüksekliğinin üzerinde tutulması hedeflenir.

Kaçış merdivenlerinde ve yangın güvenlik holünde basınçlandırma sistemi kurulur; böylece duman merdiven boşluğuna giremez. Bu sistemin fan kapasitesi, kapı açık/kapalı senaryolarına göre hesaplanır ve yangın algılama sistemiyle entegre çalışır.

Yangın sistemi kurulduktan sonra: periyodik testler

Yangın sistemi, kurulduktan sonra kendi hâline bırakılabilecek bir sistem değil. Yangın pompasının haftalık çalıştırma testi, su deposu seviye kontrolü, vana konumlarının denetimi, yangın dolabı hortumlarının kontrolü ve algılama dedektörlerinin denenmesi düzenli olarak yapılmalıdır. Uygulamada en sık rastladığımız sorun, kapalı kalmış bir ana vananın yangın anında fark edilmesidir.

İşletmeye teslim ederken bir periyodik bakım ve test takvimi hazırlıyoruz: hangi ekipman ne sıklıkla, kim tarafından ve hangi kayıt formuyla kontrol edilecek. Bu kayıtlar hem itfaiye denetimlerinde hem de bir olay hâlinde sigorta sürecinde istenir. Talep hâlinde periyodik test ve bakım hizmetini de biz sürdürüyoruz.

İtfaiye onayı ve kabul süreci

Proje, BYKHY çerçevesinde itfaiyeye sunulur. Dosyanın eksiksiz olması, tek turda sonuçlanma ihtimalini belirgin biçimde artırır. Revizyon istenmesi hâlinde düzeltmeleri hazırlar ve süreci takip ederiz.

Uygulama tamamlandığında kabul (uygunluk) aşaması gelir: sistem basınç testleri, pompa performans testi, sprinkler akış testi ve algılama sisteminin denenmesi yapılır. Bu testlerin kaydı hem itfaiye kabulü hem de sigorta açısından önemlidir; raporlarla birlikte teslim ediyoruz.

Hizmet kapsamı

• Tehlike sınıfı tespiti ve sistem seçimi
• Sprinkler yerleşimi ve TS EN 12845'e göre hidrolik hesap
• Yangın dolabı, hidrant ve itfaiye su alma ağzı yerleşimi
• Yangın pompa dairesi projesi ve su deposu hacim hesabı
• Duman tahliyesi, merdiven ve güvenlik holü basınçlandırması
• İtfaiye onay dosyası, revizyon takibi, test ve kabul süreci